AS 9120, havacılık, uzay ve savunma sektörüne hizmet veren distribütörler ve stok yöneticileri için geliştirilmiş uluslararası bir kalite yönetim sistemi standardıdır. Üretici olmayan, ancak havacılık bileşeni satın alıp satan kuruluşlar için AS 9100’ün muadilidir.
AS 9120 Nedir?
AS 9120 Rev B, IAQG (International Aerospace Quality Group) tarafından yayımlanan ve ISO 9001 temelli bir kalite yönetim sistemi standardıdır. Havacılık ve savunma sektöründe faaliyet gösteren distribütör, toptancı ve depo işletmecilerini kapsar.
Standart özellikle şu konularda ek gereksinimler getirir:
- İzlenebilirlik (Traceability): Her bileşenin menşeinden son kullanıcıya kadar eksiksiz takibi
- Sahte Parça Önleme (Counterfeit Parts Prevention): Sahte veya orijinal olmayan parçaların tedarik zincirine girmesinin engellenmesi
- FOD Kontrolü (Foreign Object Damage): Yabancı cisim hasarını önlemek için prosedürler
- Tedarikçi Onayı: Onaylı tedarikçi listesi (ASL) yönetimi ve denetimi
- Depolama Yönetimi: Kritik bileşenler için özel depolama, raf ömrü ve ambalaj kuralları
AS 9120 ile AS 9100 Arasındaki Fark
| Özellik | AS 9100 | AS 9120 |
|---|---|---|
| Hedef Kuruluş | Tasarım ve/veya üreticiler | Distribütörler ve stok yöneticileri |
| Üretim Kontrolü | Kapsamlı üretim gereksinimleri | Minimal (üretim yok) |
| İzlenebilirlik Odağı | Üretim süreci | Tedarik zinciri ve stok |
| Sahte Parça Riski | Orta | Yüksek — odak noktası |
| Tedarikçi Onayı | Standart | Kritik — ASL zorunlu |
AS 9120 Rev B: Güncel Revizyon
AS 9120’nin yürürlükteki güncel sürümü AS 9120 Rev B‘dir (EN 9120 olarak da bilinir). ISO 9001 temelli olup havacılık parça distribütörlerine özgü ek gereksinimler içerir: kayıt ve izlenebilirlik, sahte/şüpheli parça önleme, parça bütünlüğü, depolama ve sevkiyat koşulları, müşteriye doğru belge (Authorized Release Certificate) aktarımı.
Kimler AS 9120 Sertifikası Almalı?
Aşağıdaki profile uyan kuruluşlar AS 9120 sertifikasyonunu değerlendirmelidir:
- Havacılık ve savunma bileşeni ithal eden ve satan firmalar
- Yedek parça deposu ve MRO (Maintenance, Repair and Overhaul) tedarikçileri
- Elektronik ve mekanik havacılık bileşeni distribütörleri
- TÜRKASF, Boeing, Airbus veya TAI tedarikçisi olmak isteyen KOBİler
- NATO ve savunma projeleri tedarik zincirinde yer almak isteyen kuruluşlar
AS 9120 Sertifikasyon Süreci
Bir firma AS 9120 sertifikası almak için aşağıdaki adımları izler:
- Boşluk Analizi (Gap Analysis): Mevcut yönetim sisteminizi AS 9120 gereksinimleriyle karşılaştırma
- Kapsam Belirleme: Hangi ürün gruplarını, lokasyonları ve süreçleri kapsayacağının tespiti
- Dokümantasyon: Kalite el kitabı, prosedürler, iş talimatları ve formların hazırlanması
- Uygulama: Sistemin saha düzeyinde uygulamaya alınması (ortalama 3–6 ay)
- İç Tetkik: Sistemin belgelendirme öncesi doğrulanması
- Yönetim Gözden Geçirme: Üst yönetimin sistemi resmi olarak değerlendirmesi
- Belgelendirme Kuruluşu Denetimi: Aşama 1 (belge incelemesi) ve Aşama 2 (saha denetimi)
- OASIS Kaydı: Sertifikanın IAQG OASIS veritabanına işlenmesi
AS 9120 Sertifikasının Faydaları
- ✈ Uluslararası havacılık tedarik zincirine giriş kapısı
- Sahte parça riskine karşı yasal ve operasyonel güvence
- TAI, ASELSAN, Roketsan ve ihracat müşterileri için zorunlu ön koşul
- Müşteri denetimlerini tek sertifikayla azaltma
- Tedarikçi skorlarında ve ihale değerlendirmelerinde avantaj
- ⚙ Stok ve depolama proseslerinde sistematik iyileştirme
AS 9120 Belgesi Nasıl Alınır?
- Boşluk analizi: Mevcut durumun AS 9120 Rev B gereksinimleriyle karşılaştırılması.
- Dokümantasyon: Kalite el kitabı, izlenebilirlik ve sahte parça önleme prosedürleri.
- Eğitim ve uygulama: Personel eğitimi, kayıtların oluşturulması.
- İç tetkik ve yönetimin gözden geçirmesi.
- Belgelendirme tetkiki (Aşama 1 + Aşama 2) — akredite kuruluş.
Danışmanlık Sürecimiz
Cem Seçim Danışmanlık olarak AS 9120 sertifikasyon sürecinizi uçtan uca yönetiyoruz:
- Ücretsiz Ön Değerlendirme: Firmanızın mevcut durumu ve hazırlık seviyesi analizi
- Proje Planlaması: Sertifikasyon takviminize ve bütçenize uygun yol haritası
- Dokümantasyon Desteği: AS 9120’ye özel prosedür ve form şablonları
- Saha Uygulama Koçluğu: Çalışanlarınızı sistemin yaşayan sahibi haline getirme
- Ön Denetim (Pre-audit): Belgelendirme kuruluşu gelmedem önce açıkları kapatma
- Belgelendirme Kuruluşu Koordinasyonu: Denetim sürecinde sahada destek
AS 9120 Danışmanlığı İçin Bizimle İletişime Geçin
Havacılık ve savunma tedarik zincirine girmenin en hızlı yolu doğru danışmanla çalışmaktır. Firmanızın AS 9120 sertifika sürecini başlatmak için bugün ücretsiz ön değerlendirme talep edin.
AS 9100 sertifikasyon danışmanlığı için de destek alabilirsiniz: AS 9100 Danışmanlık sayfamızı ziyaret edin →
AS 9120 Hakkında Sıkça Sorulan Sorular
AS 9120 nedir?
AS 9120, havacılık-uzay-savunma sektöründe parça dağıtan, stoklayan ve satan distribütörler için geliştirilmiş, ISO 9001 temelli bir kalite yönetim sistemi standardıdır (güncel sürüm Rev B / EN 9120).
AS 9120 ile AS 9100 farkı nedir?
AS 9100 üreticiler içindir; AS 9120 ise dağıtıcılar/aracılar (stokçular) içindir. AS 9120 özellikle izlenebilirlik, kayıt yönetimi ve sahte parça önlemeye odaklanır, tasarım/üretim maddelerini içermez.
AS 9120 Rev B nedir?
AS 9120 standardının yürürlükteki güncel revizyonudur. Distribütörlerde parça bütünlüğü, izlenebilirlik ve sahte parça önleme gereksinimlerini tanımlar.
AS 9120 belgesini kimler almalı?
Havacılık parça distribütörleri, stokçular, aracı tedarikçiler ve OEM parçalarını yeniden satan firmalar. TUSAŞ, ASELSAN gibi ana yüklenicilerin tedarik zincirine girmek isteyen aracılar için kritiktir.
AS 9120 belgesi nasıl alınır?
Boşluk analizi → dokümantasyon → eğitim → iç tetkik → akredite belgelendirme tetkiki (Aşama 1 + Aşama 2). Süreç danışmanlıkla uçtan uca yönetilir.
