Kanban Çekme Sistemi

Kanban Nedir?

Kanban, Japonca’da “görsel kart” veya “sinyal” anlamına gelir. Toyota Ãœretim Sistemi’nin temel taÅŸlarından biri olan Kanban, üretimde ve malzeme akışında çekme mantığını saÄŸlayan görsel bir kontrol sistemidir. Ä°tme yerine çekme prensibiyle çalışır: üretim bir sonraki sürecin talebiyle tetiklenir, tahminle deÄŸil.

İtme (Push) ve Çekme (Pull) Sistemleri Farkı

Geleneksel üretimde itme sistemi geçerlidir: merkezi planlama, tahminlere göre üretim emri yayar. Her istasyon elindeki parçayı bir sonrakine “iter”. Sonuç? Fazla stok, ara tamponlar, gereksiz bekleme ve üretim karmaÅŸası.

Kanban ile kurulan çekme sisteminde ise her istasyon sadece tükettiği kadar üretir veya tükettiği kadar malzeme çeker. Tüketim gerçekleşmeden üretim başlamaz. Bu sayede stok minimize edilir, akış hızlanır ve sorunlar hemen görünür hale gelir.

Kanban Çeşitleri

• Ãœretim Kanbanı (Production Kanban): Belirli bir miktarda parçanın üretilmesi için sinyal verir.
• Çekme Kanbanı (Withdrawal / Move Kanban): Bir konumdan diÄŸerine malzeme taşıma sinyali verir.
• Tedarikçi Kanbanı: Tedarikçiden malzeme sipariÅŸi için kullanılır.
• Elektronik Kanban (E-Kanban): Fiziksel kart yerine dijital sinyalle çalışan modern versiyon.

Kanban Sistemi Nasıl Çalışır?

1. Montaj hattı bir kutu parçayı tüketir.
2. Boşalan kutu üzerindeki Kanban kartı lojistik personeline teslim edilir veya görsel bir sinyal oluşur.
3. Lojistik, supermarket (ara stok noktası) bölgesinden yeni dolu kutuyu getirir.
4. Supermarketteki stok azalınca, üretim Kanbanı devreye girer ve ilgili istasyon üretimi başlatır.
5. Üretim tamamlanıp supermarket yenilenince döngü kapanır.

Kanban Kuralları

• Kanban kartı olmadan üretim yapılmaz.
• Kanban miktarı dışında üretim yapılmaz.
• Hatalı parça bir sonraki sürece gönderilmez.
• Kanban kart sayısı azaltıldıkça stok azalır; bu sürekli iyileÅŸtirme hedefidir.

Kanban Sayısı Nasıl Hesaplanır?

Temel Kanban sayısı formülü: K = (D × L × (1 + S)) / C

• D = Günlük talep (adet)
• L = Temin süresi (gün)
• S = Güvenlik faktörü (örn. 0,10 = %10)
• C = Konteyner/kutu kapasitesi (adet)

Kanban kart sayısı azaldıkça sistemdeki stok erir. Bu nedenle Kanban, sürekli iyileştirme (Kaizen) ile birlikte çalıştırılmalıdır: güvenlik faktörünü kademeli düşürün, süreci stres test edin, sorunları çözün ve tekrarlayın.